TÜRKİYE’NİN ÖNCÜ KADIN AKADEMİSYENLERİ: İKTİSAT VE SOSYAL BİLİMLER ANALİZİ(II)

 

TÜRKİYE’NİN ÖNCÜ KADIN AKADEMİSYENLERİ: İKTİSAT VE SOSYAL BİLİMLER ANALİZİ(II)

Ercan Eren

Bu analiz, Cumhuriyet akademik dünyasının kurucu kuşağı olan kadın akademisyenlerin, iktisat ve sosyal bilimler disiplinlerini nasıl inşa ettiklerini metodolojik bir çerçevede sunmaktadır.

1. Nicel ve Analitik Temellerin Kurucusu

İktisadi düşüncenin sadece kuramsal değil, matematiksel ve istatistiksel bir disiplin olarak yerleşmesini sağlayan "teknik akıl".

İsim	Doğum	Lisans	Doktora	Temel Odak ve Kurumsal İz
Nakibe Topuz Uzgören	1911	İ.Ü. Fen (Mat.)	1953 (İ.Ü.)	Matematiksel İstatistik, Ekonometri, Aktüerya

Değerlendirme: Nakibe Uzgören, listenin metodolojik anlamda en köklü ismidir. 1940 yılında İ.Ü. Maliye Kürsüsü’nde başladığı derslerle iktisat eğitimine matematiksel disiplin aşılamış, 1954’ten itibaren İstatistik Enstitüsü’nün omurgasını oluşturmuştur. 1961'de Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi kadrosuna geçişi, bu sayısal ekolün Anadolu’ya taşınmasında kritik bir dönüm noktasıdır.  Richard Von Mises’in analitik mirasını Türkiye’ye taşıyan baş aktördür.

---

2. İktisat ve Kamu Maliyesi Odaklı Öncüler

İktisat Fakültesi geleneğinde disiplinin teknik ve kurumsal sınırlarını belirleyen isimler.

İsim	Doğum	Doktora	Temel Odak
Gülten Kazgan	1927	1954 (İ.Ü.)	Makro İktisat, Tarım, İktisadi Düşünce
Sevim Görgün	1928	1958 (İ.Ü.)	Kamu Maliyesi, Bütçe, Maliye Politikası

 

3. İktisat ve Sosyal Bilimler: Disiplinlerarası Analiz

İktisadı; hukuk, siyaset, göç ve sosyoloji ile harmanlayan "saha ve yapı" analistleri.

İsim	Doğum	Alan / Ekol	İktisat ile İlişkisi
Behice Boran	1910	Sosyoloji	Üretim İlişkileri ve Tarımsal Yapı
Türkan Rado	1915	Roma Hukuku	Borçlar ve Mülkiyet Hukuku
Fatma Mansur Coşar	1920	Siyaset Bilimi	Siyasal İktisat ve Kalkınma
Nermin Abadan Unat	1921	Siyaset/Göç	İşgücü Göçü ve Siyasal Davranış
Mübeccel Kıray	1923	Sosyoloji	Kalkınma ve Yapısal Değişim
Amiran K. Bilgiseven	1926	İktisat Sosyol.	İktisadi Olguların Sosyolojik Analizi

 

4. Genel Değerlendirme: Dört Temel Damar

Nakibe Uzgören’in dahil olmasıyla, Cumhuriyet akademik kadın varlığı artık dörtlü bir tipoloji ile açıklanabilir:

1. Analitik ve Sayısal Metodoloji (Nakibe Uzgören): İktisadın "ölçülebilir" bilimsel zeminini kuran damar.
2. Hukuki, Mali ve Kurumsal Altyapı (Türkan Rado, Sevim Görgün): İktisadın devlet ve kural koyucu zeminindeki damar.
3. Uluslararası Metodoloji ve Saha Analizi (B. Boran, F. Mansur, N. Abadan Unat, M. Kıray): Evrensel metodolojiyi Türkiye’nin üretim ilişkilerine uyarlayan damar.
4. Kürsü Sadakati ve Yerli Kimlik (Gülten Kazgan, Sevim Görgün, Amiran K. Bilgiseven): Kurumsal sürekliliği ve yerli sentezi sağlayan damar.

Sonuç

Bu portreler, iktisadı dar bir teknik alandan çıkarıp; matematiksel kesinlik (Uzgören), hukuksal zemin (Rado), siyasal vizyon (Mansur), üretim ilişkileri (Boran) ve toplumsal değerler (Bilgiseven) ile birleştirmişlerdir. Özellikle Nakibe Uzgören, bu tablonun eksik kalan "sayısal omurgasını" tamamlayarak, Türkiye'de sosyal bilimlerin ampirik ve analitik bir karakter kazanmasını sağlamıştır.